راه پیشرفتویژه

آیا ساختار فعلی کشور کشش ایده‌های ناب انقلاب اسلامی را دارد یا ندارد؟

سخنرانی دکتر زارع در عهدواره ملی نهضت اجتماعی جوانان

نظام انقلابی

مهم‌ترین اتفاق چند ماه گذشته کشور، صدور بیانیه حضرت آقا در مورد گام دوم انقلاب بود و در این بیانیه یک کلیدواژه محوریت اساسی داشت و آن هم بحث نظام انقلابی بود. از دو منظر یکی اینکه شاید تنها کلیدواژه جدید این بیانیه نظام انقلابی بود. دومین نکته در باب اهمیت این کلیدواژه این است که حضرت آقا خودشان اذعان می‌کنند که این یک نظریه است و این نظام تا ابد از این نظریه دفاع خواهد کرد.

محوریت بحثی که خدمت شما عرض خواهم کرد، بحث نظام انقلابی است، اما بگذارید از خود انقلاب شروع کنیم و وضعیتی که امروز در آن قرار داریم. انقلاب ما انقلاب تحولی بود و هست. مردمی بود و هست و زنده و پیش‌رونده و پیش‌برنده است. حضرت آقا در بیانیه عنوان می‌کنند و می‌گویند بعد از ۴۰ سال در کشورهایی که انقلاب شده است، بویی از آن انقلاب به مشام نمی‌رسد، ولی ما هر سال سالگرد پیروزی انقلاب را با شکوه جشن می‌گیریم. این زنده بودن در ذات انقلاب‌‌های حقیقی است.

آیا ساختار فعلی کشور کشش ایده‌های ناب انقلاب اسلامی را دارد یا ندارد؟

نکته‌ای وجود دارد که در این چند سال خیلی تبدیل به ادبیات رایج شده است. در دیدار ۱۶ رمضان دانشجویان با حضرت آقا تقریباً اکثریت قریب به اتفاق کسانی که خدمت حضرت آقا صحبت کردند به این نکته اذعان داشتند که آیا ساختار فعلی کشور کشش ایده‌های ناب انقلاب اسلامی را دارد یا ندارد؟ آنجا در محضر آقا سئوال شد که طبق تئوری معروف جامعه‌شناسی، مشکلاتی که ما امروز بعضاً در برخی از حوزه‌ها مثل اقتصاد یا اداره کشور در حوزه اجرایی داریم، نشأت گرفته از کارگزار است یا به خاطر ضعف ساختارهاست؟

شاید کلیدواژه حضرت آقا مبنی بر نظام انقلابی پاسخی به همین سئوال است. هر انقلابی هر ایده و نظریه‌ای وقتی می‌خواهد در جامعه عینیت، ظهور و بروز اجتماعی پیدا کند، خودش را در قالب ساختارهای قدرت معنا می‌کند. یک ایده ۳۰ هزار پایی انقلاب داریم که وقتی می‌خواهیم بفهمیم این انقلاب یعنی چه، این انقلاب خودش را در قالب نظامات ما نشان می‌دهد و می‌گوید این انقلاب در حوزه فرهنگ یعنی این نظامات فرهنگی. این انقلاب در حوزه اقتصاد یعنی این چهارچوب اقتصادی. این انقلاب در حوزه سیاست خارجی یعنی این سبک دیپلماسی. وقتی به این ساختارهای قدرت نگاه می‌کنیم می‌توانیم بفهمیم که ایده اصلی انقلاب چه بوده است و این ساختارها و نظامات هستند که رفتار جامعه را شکل می‌دهند. یک قانون تصویب می‌شود که اگر کمربند ایمنی نبندیم جریمه می‌شویم و بعد از یکی دو بار یاد می‌گیریم همیشه کمربند ایمنی را ببندیم. اگر یک انقلاب نتواند ساختار متناسب و بومی با ایده خودش را طراحی کند، بعد از مدتی دچار کج‌ کارکردی خواهد شد. به این معنا که ساختارهای آن انقلاب ایده علیه آن انقلاب را تقویت می‌کنند. مثالی می‌زنم. جشنواره‌ای را برگزار می‌کنیم به نام جشنواره سینمایی فجر. غرض اصلی این جشنواره این است که ایده اصلی انقلاب اسلامی و ایده‌های ناب اسلام در دهه فجر در حوزه سینما ترویج و تکثیر شود. اگر این ساختار نتواند متناسب با آن ایده طراحی شود، خروجی‌اش برعکس خواهد شد. دلایل مختلفی هم دارد که این ساختار به کج کارکردی برسد. قسمت اعظم آن ساختارهایی است که از قبل و نظام پیشین به ارث برده‌ایم و اینها مشمول اصلاحات تدریجی خواهند شد. بعضاً نفوذی که از سمت دشمنان اتفاق می‌افتد. بعضاً انحرافی که در ذهن و عمل بعضی از مسئولین محقق می‌شود. بعضاً کم‌کاری‌های جریان انقلابی باعث می‌شود که چنین اتفاقاتی در برخی از حوزه‌ها بیفتد. تا اینجا تقریباً همگی می‌دانیم این لا اله چیست. آیا ساختارهای موجود کشش ایده ناب انقلاب اسلامی را دارند یا نه، اما کمتر به بعد ایجابی آن فکر کرده‌ایم که آیا بزرگان و انقلاب مؤسس و بنیانگزار این انقلاب به فکرش نرسید که چه باید بکند.

حضرت امام حتی پیش از انقلاب در باره ایده انقلاب ساختارهایی را با عنوان نهادهای انقلابی طراحی می‌کنند. سال‌های اول انقلاب سال‌های تولد نهادهای مختلف انقلابی در حوزه‌های مختلف است. سپاه پاسداران در حوزه امنیت و دفاع، جهاد سازندگی در حوزه سازندگی و زیرساختی، کمیته امداد در حوزه فقرزدایی و محرومیت‌زدایی و حوزه اجتماعی، جهاد دانشگاهی در حوزه علمی و بنیاد مستضعفان در حوزه اقتصادی. نهادهایی که قرار بود ایده انقلاب اسلامی مبنی بر تحولی بودن، مردمی بودن و زنده بودن را پیگیری کنند.

فرق اساسی این نهادها با دیگر نهادها این بود که اینها مردم پایه بودند و بنیانشان مردم بود. بی‌شک با ایده‌های اجتماعی حضرت امام آشنا هستید. حضرت امام محور تحول و انقلاب را هسته‌های خودجوش مردمی یا همان هسته‌های مقاومت مردمی می‌دانند و در مورد نهادهای انقلاب جوششی را که از کف جامعه شروع می‌شود سازماندهی و تبدیل به نهاد انقلابی می‌کنند. خاطرات جهاد سازندگی را بخوانید. بزرگان و مؤسسین جهاد سازندگی می‌گویند ما خدمت حضرت امام رفتیم و از فعالیت‌هایی که انجام دادیم گزارش دادیم و حضرت امام بعد از استماع آن گزارش‌ها دستور تأسیس جهاد سازندگی را دادند. یعنی همیشه تولد این نهادهای انقلابی از دل نهضت‌های مردمی بر ساختاری که درست می‌شود تقدم دارد. در مورد بسیج سازندگی که بعد از انحلال و ادغام جهاد سازندگی به امر حضرت آقا ایجاد شد، حضرت آقا این‌گونه بیان می‌کنند که گزارش‌های مکرری از سمت گروه‌های خودجوش جوانان در حوزه اردوهای جهادی به من می‌‌رسید و این موجب شد من دستور تأسیس بسیج سازندگی را بدهم. یعنی این انقلاب خودش را در قالب نهضت‌های مردمی پیدا می‌کند. حرکت‌هایی که جسته و گریخته شروع و تبدیل به جنبش و فراگیرتر و سپس تبدیل به نهضت عمومی می‌شوند و از اینجا نهادهای انقلابی از دل این نهضت‌های مردمی رویش پیدا می‌کنند. این نهضت‌های مردمی مبتنی بر چه چیزی شکل می‌گیرند؟ مبتنی بر اقتضائات روز انقلاب اسلامی. حضرت امام بعد از انقلاب نمی‌توانند معطل بمانند که آیا ساز و کارها و سازمان‌های موجود می‌توانند مشکلات مردم را حل کنند یا نه؟ برای همین این نهضت‌های مردمی را توسعه می‌دهند. از فردای انقلاب ما نیاز به امنیت داخلی داریم و حضرت امام می‌بینند هسته‌های مردم پایه در حوزه امنیت شکل گرفته‌اند و همان هسته‌ها هستند که تبدیل به نهاد کمیته انقلاب می‌شوند. کمیته‌هایی که قبل از نیروی انتظامی بودند. عین همین اتفاق در حوزه دفاع شکل می‌گیرد. امام گروه‌های مردمی را تبدیل به سپاه پاسداران می‌کنند. ناظر به عقب‌ماندگی‌ای که در حوزه زیرساخت‌ها وجود داشت، وقتی حضرت امام جوش و خروش جریان جوان انقلابی را می‌بینند دستور تأسیس جهاد سازندگی را می‌دهند و عین همین اتفاق در تمام حوزه‌ها می‌افتد. از اول انقلاب در حوزه اجتماعی کمیته امداد، در حوزه اقتصادی بنیاد مستضعفان، در حوزه فرهنگی شورای عالی انقلاب فرهنگی تأسیس شدند. بماند که به خاطر عدم فهم همین ایده برخی از این نهادهای انقلابی بعد از مدتی تبدیل به سازمان شدند و از دایره تأثیرگذاری خارج شدند. نهاد انقلابی که وجود، هستی و زنده بودنش مبتنی بر نهضت‌های مردمی بود، نهادهای مردمی که مردم پایه هستند و در نوک پیکان آنها هم جوانان حضور دارند. یک نهضت مردمی را نمی‌توانید نام ببرید که نوک پیکان آن جریان جوان متعهد به انقلاب اسلامی نباشد.

 

به خاطر عدم فهم همین ایده برخی از این نهادهای انقلابی بعد از مدتی تبدیل به سازمان شدند و از دایره تأثیرگذاری خارج شدند.

حرف این است که اگر این نهضت‌های مردمی در حوزه‌های مورد نیاز انقلاب و جامعه به‌روز شکل نگیرند، همه‌گیر نشوند و نتوانند نقش جریان‌های حلقه‌های میانی را ایفا کنند، جریانی که بین مردم و حاکمیت قرار می‌گیرد و این دو را با هم رگلاتوری می‌کند، کار به مشکل می‌خورد. یک زمان یکی از بزرگان جهاد سازندگی تعریف می‌کرد که ما برای همایشی که آقای فیدل کاسترو برگزار کرده بود به کوبا رفتیم. ایشان تأکید کرد من می‌خواهم نمایندگان جمهوری اسلامی ایران را ببینم. آمدند و به ما گفتند بیایید دیداری با فیدل کاسترو داشته باشید. وقتی رفتیم، دیدیم کاغذهایی جلوی آقای فیدل کاسترو هست. گفت من انقلاب شما را مرور کرده‌ام و کارهایی را که حضرت امام دارد در انقلاب اسلامی انجام می‌دهد با جزئیاتش رصد می‌کنم. یک موضوع را نفهمیده‌ام و آن بحث جهاد سازندگی است. به من گزارش بدهید جهاد سازندگی چه می‌کند. این بنده خدا می‌گفت ما گزارش دادیم. نمی‌دانم چقدر در جریان هستید که اسناد اینها تجربه‌نگاری و چاپ شده‌اند. نهاد جهاد سازندگی به تنهایی به اندازه کل وزارت نیرو برای روستاها برق و آب می‌برد. به اندازه کل وزارت راه، راه می‌کشد. به اندازه کل وزارت مخابرات خط تلفن می‌کشد. به اندازه کل وزارت بهداشت خدمات درمانی ارائه می‌دهد. می‌گوید فیدل کاسترو تعجب کرد که این چه موجودی است که به تنهایی جور ده وزارتخانه را می‌کشد؟ گفتیم این نهادی است برخاسته از ذات انقلاب اسلامی که گروه‌های خودجوش مردمی را ساماندهی و از ظرفیت آنها در راستای اهداف انقلاب استفاده می‌کند. سئوال اینجاست که در روزی که نیاز روز حوزه امنیت بود، این نهضت شکل گرفت و تبدیل به آن جریان در حوزه امنیت شد. به جنگ خوردیم، عین همین اتفاق در دفاع مردمی شکل گرفت. وارد عرصه سازندگی شدیم، عین همین اتفاق در عرصه سازندگی شکل گرفت. ما بدانیم که جنبش نرم‌افزاری خروجی نهضت سوادآموزی بود. نهضت علم و فناوری و نهضت علمی گام بعدی جنبش نرم‌افزاری بود و وقتی حضرت آقا در بیانیه مطرح می‌کنند که جوانان به پا خیزید و به یک انقلاب علمی دست بزنید، این انقلاب مؤخر بر آن نهضت علمی است که پیش از این شکل گرفته است. حضرت امام در مورد نهضت سوادآموزی که جزو ناب‌ترین پیام‌های انقلاب اسلامی است، مردم را مخاطب قرار می‌دهند و نمی‌گویند مسئولین. نمی‌گویند جریان علمی کشور، بلکه می‌گویند هر کسی که سواد دارد بغل دستی‌اش را باسواد کند. این پیام نهضت سوادآموزی است. چه کسی فکرش را می‌کرد نهضت سوادآموزی با چنین مکانیسم ساده‌ای که هر کسی به نفر بغل دستی‌اش سواد بیاموزد راه بیفتد. ما دهه شصتی‌ها یادمان هست که بعضی از کانون‌های نهضت سوادآموزی در خانه‌ها شکل می‌گرفتند. امکاناتی نداشت. کسی متولی می‌شد و عده‌ای را جمع می‌کرد و به آنها سواد یاد می‌داد. چه کسی فکر می‌کرد آن نهضت ساده تبدیل به جنبش نرم‌افزاری و نهضت علمی بشود و امروز حضرت آقا مطالبه انقلاب علمی را بکنند؟

امروز نسبت به اقتضائات انقلاب اسلامی نیاز ما چیست؟

امروز نسبت به اقتضائات انقلاب اسلامی نیاز ما چیست؟ اگر همین روند را پیگیری کنیم، اصل انقلاب که به انقلاب منجر شد، در حوزه دفاع و امنیت این اتفاق افتاد. اگر امروز واقعاً یک انقلاب در حوزه امنیت و دفاع در کشور شکل گرفته است و این امنیت را داریم به منطقه صادر می‌کنیم، ناظر به همین اتفاقی است که افتاده است. حوزه فرهنگی از اواخر دهه ۷۰ شروع شد و امروز جریان خودجوش فرهنگی است که مستقیماً از فرمانده فرمان آتش به اختیار می‌گیرد و عمل می‌کند. وقتی طبق همین سیر پیش می‌آییم، امروز حجم عظیمی از مسائل اجتماعی حل نشده داریم که پیشاپیش خودمان می‌دانیم ساختارهای موجود پاسخگوی آنها نیستند، کما اینکه تا امروز نبوده‌اند و حضرت آقا مجدداً فرمان آتش به اختیار به فعالین این حوزه را می‌دهند که حرکت‌هایتان را تبدیل به جنبش و جنبش‌هایتان را به نهضت اجتماعی بدل کنید.

این مقدمه‌ای بود که باید خدمت شما عرض می‌کردم که وجه تسمیه این حرکت به عنوان نهضت اجتماعی جوانان و ارتباط این نهضت با شکل‌گیری نظام ناب انقلابی چیست.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن